Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Ocena użytkowników: 5 / 5

Gwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywna
 

Jan Marian Józef Koszczyc-Witkiewicz

Jan Witkiewicz, Koszczyc to pseudonim w Urdominie

(16 III 1881 Urdomin, obecnie Litwa – 26 X 1958 Warszawa)

architekt i konserwator zabytków

rodzina

syn Jana (1846 – 1920), brat Stanisława Witkiewicza, inżynier i naczelnik warsztatów kolei, i Anny Marianny Łopacińskiej

rodzeństwo: siostra Maria (1883 – 1962)

poślubił 28 VII 1908 w Pustelniku Henrykę Rodkiewicz herbu Pobóg, córkę Oktawii Żeromskiej

syn Jan Adam (1909 – 1940 Katyń), żona Irena Mossor

biogram

           Ukończył Gimnazjum Realne w Mińsku Litewskim, rozpoczął studia na Politechnice Warszawskiej, następnie przeniósł się na Politechnikę Lwowską, studia ukończył na Politechnice w Monachium. Jako uczeń i student należał do tajnych organizacji, między innymi koła studenckiego na Politechnice Lwowskiej prowadzonego przez założycieli PPS Witolda Jodkę oraz Bolesława Miklaszewskiego, co, jak wspomina w swoim życiorysie, ugruntowało jego socjalistyczne przekonania. W Monachium należał do stowarzyszenia lewicowego Polonia oraz do Związku Zagranicznego Socjalistów Polskich. Utrzymywał tam kontakty z Julianem Marchlewskim oraz Adolfem Warskim. Za tę działalność został aresztowany w czasie demonstracji pierwszomajowej w 1900 roku po bitwie pod "Sans-Souci" (kawiarnia w al. Jerozolimskich) i znalazł się w carskim więzieniu. Ponownie aresztowany został osadzony w areszcie śledczym przy ul. Daniłowiczowskiej oraz w Pawiaku. Po osądzeniu przez sąd wojenny musiał stawiać się co miesiąc na posterunku, co spowodowało odsunięcie się od organizacji.

           W Zakopanem współpracował w ze stryjem Stanisławem Witkiewiczem, został zaproszony do Nałęczowa przez Stefana Żeromskiego, gdzie zbudował letni dom – studio do pracy – nazwany Chatą oraz Ochronkę – przedszkole im. Adama Żeromskiego, która była pierwszym murowanym budynkiem przez niego zaprojektowanym. Oba budynki zaprojektowane były w stylu zakopiańskim. W Nałęczowie zaprzyjaźnił się z pisarzem oraz z Edwardem Abramowskim. W okolicach Nałęczowa w tych latach zaprojektował również Ochronkę przy dworze w Czesławicach, murowaną willę adwokata Łypacewicza w Nałęczowie oraz budynek Szkoły Przemysłu Ludowego.

           W czasie I wojny światowej został aresztowany i osadzony w więzieniu na Zamku w Lublinie, a następnie wysłany do moskiewskich Butyrek. Zwolniony za kaucją, został wysłany do Mińska, gdzie mieścił się sąd wojenny. Przez trzy lata prowadził tam szkołę zawodową dla dzieci wygnańców. Projektował tam budynki, meble, oraz nadzorował prace konserwatorskie i rekonstrukcyjne nad mińskimi zabytkami. Należał również do organizacji partyjnej Związek Demokratyczny. Po zwolnieniu powrócił do rodziny do Nałęczowa. Tam zaprojektował i zbudował wiele obiektów: willa Brzozy, Apteka, Szkoła Rzemiosł Budowlanych, Mauzoleum Adama, willa na ulicy Poniatowskiego i pomnik w Parku Zdrojowym.

           Szkołę Rzemiosł Budowlanych przeniósł do Kazimierza Dolnego prowadząc ją częściowo z własnych funduszy oraz korzystając z pomocy szwajcarskiego Czerwonego Krzyża. Oprócz szkoły, zbudował także w Kazimierzu: Dom Kifnerów, Dom Potworowskich, Łaźnie Miejskie, odbudował i konserwował Kamienicę Celejowską i Kamienice Przybyłów oraz opracowywał plany zabudowy miasta.

           Przeniósł się do Warszawy, gdzie projektował i budował Szkołę Główną Handlową. Kolejne jego projekty i realizacje to: Sanatorium dla Dzieci w Zakopanem, Sanatorium w Rabsztynie, Szkoła Rodzin Wojskowych w Warszawie, Prewentorium dla Dzieci w Otwocku i wiele innych.

           W okresie art déco i wczesnego modernizmu dążył do tworzenia nowatorskich koncepcji architektonicznych powiązanych z tradycyjnymi motywami architektury polskiej.

           W zakresie działalności konserwatorskich zajmował się, między innymi zabezpieczaniem konstrukcji w kościołach: w Lądzie nad Wartą, w Kościelnej Wsi, w Belsku i Tumie koło Łęczycy oraz odbudową pałacu w Otwocku Wielkim.

           Według jego projektu został wybudowany w Błędowie w stylu zakopiańskim, Kościół św. Prokopa Opata. Zaprojektował również Wojewódzki Szpital Chorób Płuc w Jaroszowcu.

            II wojnę światową spędził w okolicach Warszawy, a po jej zakończeniu mieszkał u córki w Warszawie.

wybrane realizacje:

1903 – zaprojektował dla ojca willę Witkiewiczówkę

1905 - zbudował w Nałęczowie dla Stefana Żeromskiego letni dom nazwany Chatą

1906 – zbudował Ochronkę

1908/1909 – wygrał konkurs architektoniczny i zaprojektował Wzorową Zagrodę Chłopską oraz Dom Sztuki na wystawę plastyki polskiej w Częstochowie

1911 - był autorem prac konserwatorskich Zboru Ariańskiego w Wojciechowie oraz Pałacu Leszczyńskich w Krasnobrodzie

1912 - 1913 - zaprojektował pierwszą w Polsce fabrykę eternitu w Lublinie

1914 – 1915 – przeprowadził renowację kościoła w Piotrawinie

1918 - projektował Szkołę Główną Handlową

1922 – zaprojektował kapliczkę Matki Boskiej przy schodach do kościoła i klasztoru reformatów w Kazimierzu Dolnym

1925 – budował Szkołę Główną Handlową

1927 - eklektyczny pałac myśliwski Zamoyskich wystawiony w Adampolu

1935 - 1938 – według jego projektu został wybudowany w Błędowie w stylu zakopiańskim, Kościół św. Prokopa Opata

plebania w Radzyniu Podlaskim

kalendarium

1899 - rozpoczął studia na Politechnice Warszawskiej

1900 - został aresztowany w czasie demonstracji pierwszomajowej po bitwie pod "Sans-Souci"

1900 - przeniósł się na Politechnikę Lwowską

1901 – 1904 – studiował na Politechnice w Monachium

1902 - 1903 - był delegatem na zjazd Młodzieży Postępowej w Zurychu

1904 – 1905 - współpracował w Zakopanem ze stryjem Stanisławem Witkiewiczem

1905 - w Warszawie współtworzył Związek Ludowy

1905 - został zaproszony do Nałęczowa przez Stefana Żeromskiego

1906 – został członkiem Stowarzyszenia Techników

1906 - został aresztowany, osadzony był w areszcie śledczym przy ul. Daniłowiczowskiej oraz w Pawiaku

1907 - został zwolniony za kaucją

1907 – został członkiem Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości oraz Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego

1908/1909 - po raz pierwszy wziął udział w konkursie architektonicznym i konkurs wygrał

1909 - wstąpił w szeregi Koła Architektów

1915 - w czasie I wojny światowej został aresztowany i osadzony w więzieniu na Zamku w Lublinie, a następnie wysłany do moskiewskich Butyrek

1915 – 1918 - prowadził w Mińsku szkołę zawodową dla dzieci wygnańców

1918 - został zwolniony i powrócił do rodziny do Nałęczowa

1919 – przeniósł Szkołę Rzemiosł Budowlanych z Nałęczowa do Kazimierza Dolnego

1925 - przeniósł się do Warszawy

1929 - odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski i Złotym Krzyżem Zasługi

1930 - w konkursie na projekt Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie zdobył jedną z trzech równorzędnych pierwszych nagród

1947 – odznaczony po raz drugi Złotym Krzyżem Zasługi

źródła:

Wojciech Kaczura, Wizjoner kampusu, Niezależny Miesięcznik Studentów Magiel nr 127, Warszawa grudzień 2011

Maciej Szczygielski, Wielki budowniczy, Niezależny Miesięcznik Studentów Magiel nr 123, Warszawa kwiecień 2011

Mieczysław Kurzątkowski, Witkiewicz Koszczyc Jan, [w:] Polski słownik biograficzny konserwatorów zabytków, red. Henryk Kondziela, Hanna Krzyżanowska, z. 2, Poznań 2006

Marta Leśniakowska, Jan Koszczyc Witkiewicz (1881-1958) i budowanie w jego czasach, Warszawa 1998